Pro Libris Nr 1-2 (95-96)/2026

Od redakcji

Nadając niniejszemu numerowi tytuł TRADYCJA, pragniemy zaakcentować 25-lecie ukazywania się Lubuskiego Pisma Literacko-Kulturalnego „Pro Libris”, przypadające w 2026 roku. To już ćwierćwiecze funkcjonowania Pisma, długi i ważny rozdział w działalności kulturotwórczej regionu, a – patrząc szerzej – wkład w polskie czasopiśmiennictwo o tym profilu.

Słowo „tradycja” obecnie brzmi jednocześnie swojsko i prowokująco. Wskazuje na to, co trwałe, zakorzenione i przekazywane z pokolenia na pokolenie, ale także na to, co podlega nieustannym reinterpretacjom. Najnowszy numer „Pro Libris” jest właśnie taką przestrzenią spotkania – pamięci i współczesności, głosów dojrzałych i tych dopiero wybrzmiewających, form utrwalonych i nowatorskich. Autorzy, podejmując główny temat, poddają refleksji m.in. więzi, relacje, korzenie, współczesność, kulturę, społeczeństwo. Jak pisze Beata Czuba: „Tradycja nigdy nie znika”.

Zebrane teksty pokazują, że tradycja nie jest zamkniętym archiwum, lecz żywym obszarem odniesień – pulsującym zarówno w poezji (wiersze: Ryszarda Jasińskiego, Magdaleny Łubkowskiej, Władysława Klępki, Marii Jolanty Fraszewskiej, Władysława Łazuki, Doroty Czerwińskiej, Cezarego Żarny, Przemysława Jaźwińskiego, Mirosława Romana Kanieckiego, Roberta F. Barkowskiego, Dariusza Jacka Bednarczyka, Grzegorza Żeglenia, Szymona Florczyka), jak i w formach prozatorskich (teksty: Katarzyny Grabias-Banaszewskiej, Miłosza Broniszewskiego, Piotra Gulewskiego, Krzysztofa Dąbrowskiego, Czesława Sobkowiaka, Sławomira Bączkowskiego, Marcina Waldemara Mielcarka, Andżeliki Aleksandry Pasik, Mirosława Kuleby, Tatiany Bordy, Łukasza Migury czy Anny Witkowskiej). Autorzy prowadzą czytelnika przez różne rodzaje doświadczeń – osobistych, wspólnotowych, egzystencjalnych.

Szczególne miejsce zajmuje dział ZBLIŻENIA, w którym przyglądamy się życiu literackiemu regionu i ważnym wydarzeniom budującym tożsamość środowiska. Zachęcamy do zapoznania się z bogato ilustrowanymi relacjami – z 15. Festiwalu Literackiego im. Anny Tokarskiej „Proza Poetów” oraz edycji Lubuskich Wawrzynów 2025. W numerze zamieściliśmy
także wawrzynowe laudacje: prof. Karola Maliszewskiego, honorującą Sławomira Gowina, zwycięzcę Lubuskiego Wawrzynu Literackiego w kategorii „poezja”; prof. Bernadetty Darskiej, będącą pochwałą prozy Katarzyny Jarosz-Rabiej – laureatki Lubuskiego Wawrzynu Literackiego w kategorii „proza”, oraz prof. Justyny Patalas-Maliszewskiej, prezentującą dokonania prof. Małgorzaty Mikołajczak, autorki monografii odznaczonej Lubuskim Wawrzynem Naukowym. Państwa uwadze polecamy tekst Witolda Beresia, będący subiektywnym przeglądem książek literackich zgłoszonych do Lubuskiego Wawrzynu Literackiego 2025.

W bloku PRACOWNIA oraz VARIA autorzy podejmują namysł nad konkretnymi publikacjami, ale i szerzej – nad lokalnością, wspólnotą, tożsamością i rolą tradycji. Numer dopełniają KRAJOBRAZY LUBUSKIE z charakterystyką historyczno-krajoznawczą miejscowości Zabór. W dziale RECENZJE I OMÓWIENIA natomiast tradycyjnie – bohaterkami są książki wydane w ostatnim czasie, wyłowione przez krytyków literackich i badaczy od lat dostarczających nam tekstów, a przede wszystkim będących wnikliwymi komentatorami lubuskiego życia literackiego.

Oprawę plastyczną numeru stanowi znakomita twórczość malarza i grafika Henryka Mądrawskiego, którego artystyczna scheda wpisuje się w dialog z historią sztuki i współczesnym odbiorcą.

Oddając w Państwa ręce tak różnorodny numer, mamy nadzieję, że spotka się z życzliwym przyjęciem i pozwoli na odkrywanie własnych ścieżek lekturowych – czy to tropem poezji, prozy i rozważań autorów, dzięki którym od lat konsekwentnie utrzymujemy profil pisma (i to jest nasza tradycja), czy też idąc za lejtmotywem numeru – więc znów tradycja! – w tekstach będących mozaiką indywidualnych, nowatorskich spojrzeń na to, co składa się na przekazywany z pokolenia na pokolenie zespół obyczajów, poglądów i zachowań etc. Niezmiennie – zapraszamy do lektury!

Pro Libris. Lubuskie Pismo Literacko-Kulturalne

Ukazuje się od 2001 roku, obecnie w cyklu kwartalnym. O kształt i poziom pisma dba redakcja: Andrzej Buck (red. naczelny) oraz Ewa Mielczarek (sekretarz). Od lat z pismem współpracuje prof. Małgorzata Mikołajczak – znawczyni m.in. regionalnej literatury, patronująca działowi ZBLIŻENIA, w którym zamieszczane są artykuły krytycznoliterackie i szkice poświęcone przede wszystkim twórczości autorów ważnych dla regionu.

Każdy numer ma bohatera plastycznego, którego sylwetka i twórczość jest prezentowana na łamach, a także temat przewodni, który z różnych perspektyw ukazują teksty eseistyczne i felietony. “Pro Libris” urozmaicają teksty prozatorskie i poetyckie autorów o ugruntowanej już pozycji literackiej, jak i debiutantów. Od kilku lat w piśmie są prezentowane wiersze młodych poetów biorących udział w konkursie Debiut Poetycki Pro Libris. Każdy numer zawiera recenzje i omówienia książek, spektakli lub wydarzeń kulturalnych ważnych dla regionu bądź o charakterze ponadlokalnym.

Sprzyjające dla powstania pisma było przygraniczne położenie województwa lubuskiego i sąsiedztwo Niemiec, dlatego też temat stosunków polsko-niemieckich od początku istnienia kwartalnika pojawia się na jego łamach, a ponadto w numerach zamieszczane są teksty tłumaczone na język niemiecki.

Wysoki poziom zamieszczanych tekstów oraz atrakcyjna oprawa plastyczna pisma sprawiają, iż znajduje ono sponsorów na wydanie kolejnych numerów, wśród których znaleźli się: Euroregion Sprewa – Nysa – Bóbr, Urząd Miasta Zielona Góra, Fundacja Współpracy Polsko-Niemieckiej, Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Stowarzyszenie Słubfurt, Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich (Zarząd Okręgu).